Qlik vs Power BI: Deel 3 – Front-endontwikkeling & gebruikerservaring 

Welkom terug bij Deel 3 van onze serie over Qlik vs Power BI.

Ben je nieuw in deze serie? Deel 1 ging over het waarom en voor wie, en Deel 2 behandelde de back-end en datamodellering: hoe data worden geladen, getransformeerd en gestructureerd.

In dit deel duiken we in de front-end, waar dashboards tot leven komen. We vergelijken Qlik en Power BI op lay-out en styling, expressietalen, interactiviteit en de manier waarop elke tool ontwikkelaars en eindgebruikers ondersteunt.

Laten we beginnen!

Front-endontwikkeling en styling 

In de front-end bouwt de ontwikkelaar het dashboard waarmee eindgebruikers werken. Ontwikkelaars gebruiken expressies om formules boven op het datamodel te bouwen en de resultaten weer te geven in KPI-grafieken, staaf- en lijndiagrammen en andere visualisaties. In zowel Qlik als Power BI kun je aantrekkelijke dashboards bouwen, omdat beide platforms alle essentiële onderdelen van een modern BI-platform bieden. De manier waarop je dat doet, verschilt echter sterk.

Lay-out en responsiviteit 

De lay-out is een van de opvallendste verschillen tussen de front-ends van Qlik en Power BI. Qlik Sense gebruikt een rastergebaseerde, responsieve lay-out. Je sleept grafieken naar een raster en past binnen die structuur hun formaat aan. Hierdoor kun je KPI’s en visualisaties eenvoudig uitlijnen en blijft de lay-out consistent bij verschillende schermformaten. Dit kan de creatieve vrijheid echter ook beperken wanneer je exacte controle nodig hebt over de positie en afmetingen.

Om dit op te lossen, introduceerde Qlik de Layout Container, waarmee objecten binnen een afgebakend gebied tot op de pixel nauwkeurig kunnen worden geplaatst. Dit overbrugt de kloof tussen flexibiliteit en structuur en geeft ontwikkelaars meer controle zonder het responsieve raster volledig los te laten.

De rasterindeling van een sheet in Qlik.  

Power BI draait daarentegen altijd om een nauwkeurige lay-out. Je kunt visualisaties tot op de pixel precies plaatsen waar je ze wilt hebben. Dat biedt veel vrijheid, maar betekent ook dat je meer tijd kwijt bent aan het handmatig uitlijnen en schalen van elementen. De sleutel tot succes is om met een goed ontworpen sjabloon te beginnen en tijdens de ontwikkeling consequent dezelfde afmetingen te hanteren.

De pagina-indeling van Power BI.   

Beide tools hebben te maken met uitdagingen door verschillen in schermresolutie. Hoewel Qlik responsief is, ben je het niet altijd eens met de manier waarop objecten worden geschaald of herschikt op schermen met een andere resolutie dan die waarvoor het rapport is gebouwd. Bij Power BI kan het voorkomen dat gebruikers met een hogere schermresolutie meer witruimte zien dan je zou willen.

Voor mobiele schermen kun je in Power BI een aparte mobiele lay-out maken. Daarvoor selecteer je visualisaties uit de desktopversie en herschik je deze voor mobiele schermen. In de mobiele app van Power BI wordt dit de standaardlay-out. In Qlik moet je hiervoor doorgaans een aparte app voor mobiel gebruik bouwen.

Opmaak en aanpassingsmogelijkheden in Power BI 

Als het gaat om visuele afwerking, bieden de front-ends van Qlik en Power BI ontwikkelaars verschillende niveaus van controle.

De opmaakmogelijkheden in Power BI zijn van oudsher uitgebreider. Je kunt vrijwel elk aspect van een visual aanpassen: kleuren, lettertypen, randen, achtergronden en meer. De standaardvisuals (staafdiagrammen, lijndiagrammen, spreidingsdiagrammen enzovoort) zijn in recente updates echter maar beperkt verbeterd. Microsoft richt zich op Fabric-integratie en Copilot, terwijl gebruikers nog altijd vragen om langverwachte verbeteringen aan de standaardvisuals.

Zo werkt voorwaardelijke opmaak voor veel elementen en visuals, maar is deze niet overal consequent beschikbaar en bestaan er nog enkele beperkingen. Het team voor standaardvisuals van Power BI heeft een visiebord gepubliceerd met toekomstige verbeteringen, wat erop wijst dat er upgrades aankomen.

Intensief gebruik van opmaakopties, met of zonder voorwaardelijke opmaak, leidt vaak tot het kopiëren en plakken van logica. Ik houd een notitie bij met mijn meestgebruikte HEX-codes, omdat kleuren bij het wisselen van visual kunnen worden teruggezet naar de standaardinstellingen van de template. Je kunt dit oplossen door de juiste kleuren aan een template toe te voegen, maar in een enterpriseomgeving heb je daar niet altijd de vrijheid voor. Daarnaast wil je soms kleuren gebruiken die niet tot de standaardkleuren van de template behoren. Power BI biedt net als Excel en Word de mogelijkheid om opmaak te kopiëren en te plakken, maar mist daarbij enkele opties en werkt niet consistent voor alle visuals.

Een opvallende functie die ik erg goed vind in Power BI, is de mogelijkheid om een rapportpagina als tooltip te maken en deze vanuit vrijwel elke visual aan te roepen. De tooltip wordt gefilterd op basis van het datapunt dat de gebruiker uitlicht.  

Een Power BI-lijndiagram met een paginatooltip die 3 KPI’s en een staafdiagram bevat. 

Naarmate Power BI-omgevingen groeien, wordt consistentie in lay-out, measures en rapportontwerp steeds belangrijker. Dit zijn veelvoorkomende aandachtspunten binnen ons werk op het gebied van Power BI-consultancy, vooral wanneer meerdere ontwikkelaars aan dezelfde rapportageomgeving werken.

Opmaak en aanpassingsmogelijkheden in Qlik 

Qlik heeft grote stappen gezet op het gebied van opmaak, met meer gedetailleerde controle over lettertypen, kleuren en het gedrag van de lay-out. Wat ik hier goed aan vind, is dat je bijna altijd voorwaardelijke opmaak op basis van een expressie kunt toepassen, waarbij je ook kunt verwijzen naar master measures of variabelen.

Dit geeft je volledige dynamische controle en zorgt er bij een goede implementatie tegelijkertijd voor dat je kleuren of opmaakopties snel en centraal kunt wijzigen. Dit is niet voor alle opmaakopties beschikbaar, maar bijvoorbeeld kleuren en grafiektitels kun je altijd dynamisch aanpassen. Dat geeft je grafieken een echt dynamisch karakter.  

In Qlik kun je ook dynamische tooltips maken. Je kunt extra measures tonen of visuals aan tooltips toevoegen, maar omdat je niet een volledige pagina als tooltip kunt gebruiken, zijn de mogelijkheden iets beperkter dan bij de aanpak van Power BI.  

Qlik ondersteunt ook thema’s, die je globaal of per app kunt definiëren. Met deze thema’s kun je standaardlettertypen, kleuren en witruimte instellen, zodat dashboards een consistente uitstraling behouden. 

Wat verbeteringen betreft, heeft ook Qlik een actieve en mondige gebruikerscommunity die zich uitspreekt wanneer belangrijke basisfuncties achterblijven. De nieuwe straight table van Qlik kreeg bijvoorbeeld gemengde reacties vanwege ontbrekende functionaliteit waarop gebruikers in de klassieke versie vertrouwden. Daarom besloot Qlik om de geplande uitfasering van de oude tabel terug te draaien. Qlik Cloud ondersteunt ook aangepaste CSS op werkbladen, na kritiek vanuit de community op de aangekondigde uitfasering van het Multi KPI-object. 

In grotere Qlik-omgevingen helpen thema’s, master items en duidelijke ontwikkelconventies om apps consistent en onderhoudbaar te houden. Dit zijn ook veelvoorkomende aandachtspunten binnen ons werk op het gebied van Qlik-consultancy.

Extensies en externe visuals  

Beide platforms ondersteunen externe visuals, maar de implementatie verschilt.

Power BI biedt extensies aan via Microsoft Marketplace, de officiële store die ook aangepaste en uitgebreidere visuals bevat. Deze worden automatisch bijgewerkt in zowel Power BI Desktop als de Service. Sommige zijn gratis, terwijl voor andere aanvullende licenties nodig zijn.

Visuals zoals Deneb maken het mogelijk om volledig aangepaste grafieken te bouwen, al moet je hiervoor wel een nieuwe taal leren. Voor nog geavanceerdere toepassingen kun je met Node.js je eigen Power BI-visuals maken.

Qlik Sense ondersteunt extensies via nebula.js. Daarmee kun je nieuwe visuals toevoegen of de functionaliteit van de gebruikersinterface uitbreiden. Het aanbod aan beschikbare extensies is groot en omvat zowel gratis opties als opties waarvoor een licentie nodig is.

Met het extensieframework van Qlik kun je ook functionaliteit toevoegen die niet standaard beschikbaar is. Een eenvoudig voorbeeld is onze Scroll to Object-extensie, waarmee gebruikers direct naar een specifiek object in een Qlik Sense-sheet kunnen springen.

Qlik heeft echter geen centrale, goed onderhouden store. In de tijd van QlikView vervulde Qlik Garden deze rol, maar deze werd nooit bijgewerkt voor Qlik Sense. Het communityproject ‘Regarden’ bestaat wel, maar heeft meer aandacht nodig. Anders dan bij Power BI moeten beheerders in Qlik extensies handmatig bijhouden en bijwerken.

Een verdelingsdiagram in Qlik Sense.  

Zo kon een verdelingsdiagram in Qlik niet in Power BI worden nagebouwd met alleen de standaardvisuals. Met Deneb of andere extensies kon dit wel, mits beheerders het gebruik daarvan toestaan. In ons geval kozen we ervoor om de data op een andere manier te presenteren.

Ontwikkeling: expressies, metingen en interactiviteit 

Expressietalen: DAX & M versus Qlik Script

Een van de meest fundamentele verschillen tussen Power BI en Qlik zit in de expressietalen.

In Power BI gebruikt de back-end (Power Query) M-code, terwijl de front-end DAX (Data Analysis Expressions) gebruikt. Dit zijn volledig verschillende talen, elk met een eigen syntaxis, logica en leercurve. Deze scheiding kan verwarrend zijn voor nieuwe ontwikkelaars wanneer zij schakelen tussen transformatielogica en berekeningen in visuals.

DAX lijkt meer op een formuletaal dan op een programmeertaal, vergelijkbaar met formules in Excel. Daardoor is DAX toegankelijk voor Excel-gebruikers, hoewel het bouwen van een Power BI-rapport nog steeds sterk verschilt van werken in Excel. Met DAX schrijf je in feite query’s op het datamodel, die telkens worden uitgevoerd wanneer een gebruiker interactie heeft met een visual. Om DAX te beheersen, moet je inzicht hebben in filtercontext (het model filteren) en rijcontext (expressies die op het niveau van een rij in een tabel worden geëvalueerd)

Qlik gebruikt daarentegen dezelfde scripttaal in zowel de back-end als de front-end: Qlik script. Deze consistentie verlaagt de cognitieve belasting en maakt het eenvoudiger om logica te hergebruiken. Qlik script is een scripttaal met overeenkomsten met SQL. Bij het bouwen van visualisaties werkt elke expressie samen met het associatieve model van Qlik, waarin alle objecten met elkaar verbonden zijn.

Master Measures en hergebruik 

Power BI werkt al lange tijd met het concept van centrale metingen. Je definieert je DAX-metingen één keer in het model en hergebruikt ze vervolgens in verschillende visuals. Dit bevordert de consistentie en vereenvoudigt het onderhoud.

Een gangbare best practice is om een lege metingentabel te maken waarin alle metingen worden ondergebracht, in plaats van ze over datatabellen te verspreiden. In Power BI is hiervoor een workaround nodig, omdat er geen officiële centrale plek voor metingen bestaat. De workaround is eenvoudig, maar het is vreemd dat Microsoft deze mogelijkheid niet heeft ingebouwd.

Een metingentabel in Power BI, met enkele metingen gegroepeerd in een map.  

Qlik was van oudsher meer gericht op expressies op visualniveau, vooral in de tijd van QlikView. Met de introductie van Master Items (waaronder Master Measures) in Qlik Sense is de aanpak echter dichter bij die van Power BI met centrale metingen komen te liggen. Een belangrijk voordeel is dat je in grafiekexpressies naar Master Measures kunt verwijzen, zodat je voor kleine filters geen afzonderlijke Master Measures hoeft te maken.

Master Measures in Qlik  

Interessant genoeg voegt Power BI nu met Visual Calculations juist functionaliteit in de tegenovergestelde richting toe. Daarmee kunnen gebruikers logica rechtstreeks in een visual definiëren, vergelijkbaar met de manier waarop QlikView-ontwikkelaars vroeger werkten. Visual Calculations kunnen ook buiten de visual zelf worden gebruikt, onder meer in elementen zoals titels. Dat maakt ze flexibeler voor dynamische rapportagescenario’s.

Aantal metingen en beheer 

In Power BI maak je vaak meer metingen aan dan in Qlik. Dit komt deels door de structuur van DAX, omdat dynamische elementen zoals grafiektitels een centrale DAX-meting vereisen. In Qlik kun je dit centraal regelen, maar vaak bereik je hetzelfde met een eenvoudige grafiekexpressie of variabele. In Power BI kun je metingen groeperen in mappen om je datamodel overzichtelijk te houden voor jezelf en andere ontwikkelaars.

Qlik heeft een speciaal menu voor Master Measures, dat in Power BI ontbreekt. In dat menu mis ik de mogelijkheid om metingen in mappen te groeperen. Zonder goede naamgevingsconventies kan je Master Measures-menu al snel onoverzichtelijk worden, waarmee het doel van gecentraliseerde logica wordt ondermijnd. Dit en vergelijkbare ontwikkelpraktijken behandelen we in onze Qlik Coding Conventions. 

Hoewel je in Power BI meer metingen nodig hebt, is een groot voordeel dat je een tabel vrij eenvoudig kunt filteren met een simpel veldfilter op de visual in het filtervenster. In Qlik moest je hiervoor traditioneel code schrijven (waarschijnlijk Set Analysis) in de expressie zelf. Interessant genoeg biedt Qlik Cloud ook een vergelijkbare functie, waardoor dit toegankelijker wordt voor ontwikkelaars die minder vertrouwd zijn met het schrijven van Set Analysis-syntaxis.  

Interactiviteit en voorwaardelijke logica 

In deel 4 gaan we ook in op interactiviteit, waarbij we ons richten op de eindgebruiker. Toch moet je al bij de ontwikkeling van de front-end en zelfs de back-end rekening houden met interactiviteit.

Interactiviteit in Qlik

In Qlik filtert elke interactie van een gebruiker met een visual het associatieve model. Elke selectie in een grafiek of filtervenster leidt altijd tot een selectie in het datamodel en beïnvloedt vervolgens alle andere visuals op alle pagina’s. Als auteur van de app kun je dit aanpassen met Set Analysis, waarmee je selecties voor een visual definieert. Je kunt bijvoorbeeld een KPI maken die altijd de omzet in 2025 toont, ongeacht welke andere velden zijn geselecteerd.

Een Qlik-setexpressie die de meting voor het verkoopbedrag filtert op het hoogste jaar.

Het is belangrijk om te weten dat je in Qlik, als gevolg van het associatieve model, interacties tussen visuals niet rechtstreeks beheert. In plaats daarvan beïnvloed je hoe velden in het datamodel op elkaar inwerken. Voor de eindgebruiker kan het resultaat hetzelfde zijn, maar de onderliggende logica verschilt van Power BI. Daardoor is ook de manier waarop je dit ontwikkelt volledig anders, wat sommige zaken moeilijker en andere juist eenvoudiger maakt.  

Interactiviteit in Power BI

Het datamodel van Power BI is gebaseerd op query’s. Met elke klik van een gebruiker in een rapport wordt in feite een query uitgevoerd op het onderliggende datamodel. Dit klinkt misschien als een technisch detail, maar het is een wezenlijk verschil, omdat het bepaalt hoe gebruikers met data kunnen werken. Om te bepalen hoe visuals op elkaar reageren, gebruik je een overlay waarin je kunt kiezen of een visual een andere visual filtert, markeert of negeert.

De overlay voor interacties tussen visuals. De  slicer Jaar is zo ingesteld dat deze de lijngrafiek Totale omzet filtert, maar niet de lijngrafiek Totale winst.  

In combinatie met drag-and-dropfilters die je voor eindgebruikers kunt verbergen, maakt dit het relatief eenvoudig om visuals te maken die altijd gefilterd zijn en niet door andere visuals worden beïnvloed.  
 

Voorwaardelijke zichtbaarheid

Een onderdeel waarop Qlik nog steeds een duidelijk voordeel heeft, is voorwaardelijke zichtbaarheid.

In Qlik kun je objecten tonen of verbergen op basis van: 

• Gebruikersselecties 

• Variabelen 

• Section Access-regels 

Hiermee kun je zeer dynamische dashboards maken die zich aanpassen aan de context van de gebruiker.  
 
In Power BI is voorwaardelijke zichtbaarheid beperkt. In de Power BI-service kun je met Audiences rapporten tonen of verbergen voor gebruikersgroepen. Dit werkt niet op paginaniveau. Voor grafieken kun je bladwijzers gebruiken om verschillende weergaven te simuleren. Visuals kunnen echter niet op basis van selecties of rollen worden getoond of verborgen zonder complexe workarounds. Dit blijft een beperking ten opzichte van de flexibiliteit van Qlik

Conclusie: ontwerpvrijheid versus ontwikkeldiscipline 

Over het geheel genomen laat deze front-endvergelijking tussen Qlik en Power BI zien welke afweging er is tussen ontwerpvrijheid en ontwikkeldiscipline.

Voor front-endontwikkeling zijn Qlik en Power BI allebei krachtige tools, maar ze ondersteunen verschillende dashboardstijlen.

• Power BI geeft je controle tot op de pixel en uitgebreide aanpassingsmogelijkheden, maar vereist vooraf meer planning en handmatig werk om consistentie te behouden.  

• Qlik Sense biedt een responsieve, op een raster gebaseerde lay-out die uitlijning en structuur vereenvoudigt. Dankzij functies zoals de lay-outcontainer neemt de flexibiliteit verder toe. De stylingmogelijkheden worden uitgebreider, maar zijn momenteel nog beperkter dan in Power BI.
   

Wat ontwikkeling betreft kan de scheiding tussen M en DAX in Power BI een drempel vormen, al is die mogelijk lager voor gebruikers die vertrouwd zijn met Excel-formules. De uniforme scripttaal van Qlik biedt een soepelere leercurve, maar pas zodra je ermee vertrouwd bent. Beide tools bieden centraal beheer van metingen, maar verschillen op sommige punten in gebruiksgemak en implementatie.  

Beide tools blijven zich ontwikkelen en hebben hun eigenaardigheden. Het belangrijkste is om te begrijpen hoe elk platform aansluit op de werkwijze van je team, de behoeften van je gebruikers en de doelen van je organisatie. Als je nog tussen de platforms twijfelt, kan een onafhankelijke Second Opinion Data & Analytics helpen om productvoorkeur te onderscheiden van wat daadwerkelijk bij de organisatie past.

Deel 4: interactie met eindgebruikers & integratie

In deel 4 verschuiven we de aandacht van ontwikkeling naar de mensen die de dashboards uiteindelijk gebruiken. De vergelijking behandelt:

• Selecties en filters 

• Drill-downs en interactiviteit 

• Exporteren en delen 

• Integratie met andere tools (Excel, Teams, PowerPoint, enz.) 

Deel 4 gaat in op de verschillen tussen Qlik en Power BI zodra dashboards de ontwikkelfase verlaten en dagelijks worden gebruikt.

Als je deze platforms niet alleen als ontwikkelaar beoordeelt, maar ook verantwoordelijk bent voor gebruikersacceptatie en bedrijfsimpact, dan is dit deel voor jou.

Bekijk de volledige serie:

Deel 1: Qlik versus Power BI: deel 1 – Een praktische vergelijking

Deel 2: Qlik versus Power BI: deel 2 – Back-end & datamodellering 

Deel 3: je bent hier

Deel 4: Qlik versus Power BI: deel 4 – Interactie met eindgebruikers & integratie 

More from the Bitmetric team