Qlik vs Power BI: Deel 4 – Eindgebruikersinteractie & integratie 

Welkom bij deel 4 van onze vergelijking tussen Qlik en Power BI, waarin we ons richten op eindgebruikersinteractie en integratie.

Als deze serie nieuw voor je is: deel 1 introduceerde het onderwerp, deel 2 ging in op datamodellering aan de back-end en deel 3 richtte zich op front-endontwikkeling en styling. Nu kijken we naar de mensen om wie het uiteindelijk draait: de eindgebruikers.

In deel 4 onderzoeken we hoe gebruikers via selecties, filters, drill-downs en navigatie met dashboards werken, en hoe elke tool die ervaring ondersteunt of juist bemoeilijkt. Ook besteden we kort aandacht aan integratie met andere tools en platforms, die steeds belangrijker wordt binnen moderne BI-ecosystemen.

Beide platforms kunnen mooie dashboards opleveren, maar ook verwarrende. De omgeving en ontwerpkeuzes bepalen in hoge mate de eindgebruikerservaring. Een slecht opgebouwd of overvol dashboard kan gebruikers een negatief beeld van beide tools geven.

Daarom moet het ontwerp van dashboards en datamodellen beginnen bij de eindgebruiker, met de nadruk op de antwoorden die het dashboard moet bieden en de bedrijfsfuncties die het moet ondersteunen.

Laten we erin duiken!

Omgeving

Een belangrijk onderdeel van de eindgebruikerservaring is de omgeving waarin gebruikers ermee werken. De ontwikkelaar heeft maar beperkt invloed op dit deel van de interactie. Sommige aspecten vloeien voort uit keuzes van Qlik of Microsoft, andere uit de platformkeuzes van de organisatie.  

In Power BI, werkt de eindgebruiker meestal met rapporten via een app in de Power BI-service. Dit is een cloudomgeving waarop je inlogt met je Microsoft-account. Een ontwikkelaar ontwerpt rapporten en datamodellen doorgaans in Power BI Desktop. Vervolgens publiceert de ontwikkelaar deze naar de service, zodat eindgebruikers ze rechtstreeks via het rapport of via een app kunnen gebruiken. Zo’n app is een verzameling rapporten.

Er is ook een on-premises oplossing met de naam Power BI Report Server. Deze heeft beperktere functionaliteit dan de Power BI Service en wordt minder vaak gebruikt. Toch kan het een goede optie zijn voor organisaties die rapporten en modellen on-premises willen houden. Houd er wel rekening mee dat de meeste functionaliteit van Microsoft Fabric hierin niet beschikbaar is en dat waarschijnlijk ook nooit zal zijn.

Het startscherm van de Power BI Service, met enkele onlangs geopende en als favoriet gemarkeerde rapporten.  

In Qlik werkt de eindgebruiker in dezelfde omgeving als de ontwikkelaar. Deze omgeving draait altijd als een pagina in een webbrowser. Dit kan de eigen tenant van de organisatie binnen Qlik Cloud zijn, of een URL die verwijst naar de zelfgehoste omgeving Qlik Sense Enterprise Client-Managed.  

Het startscherm van Qlik Cloud – Analytics  

In beide omgevingen werken gebruikers via tegels op het scherm met apps die door ontwikkelaars zijn gebouwd. Binnen Qlik Cloud staan deze in ‘spaces’, die op verschillende manieren kunnen worden georganiseerd. In Qlik Sense Enterprise Client-Managed staan ze in ‘streams’. Hoewel Spaces in Qlik Cloud extra functionaliteit bieden, kun je beide simpelweg zien als mappen waarin apps worden geordend.

De stream ‘Work’ in Qlik Sense Enterprise Client-Managed met 3 apps.  

Navigeren door een dashboard  

Wanneer je een dashboard opent in Qlik Sense of Power BI, zie je visualisaties op verschillende pagina’s. In Qlik worden deze sheets genoemd.

Qlik heeft bovenaan een standaardnavigatiemenu met pijlen en een keuzemenu waarin je alle sheets kunt selecteren. Dit werkt hetzelfde in alle dashboards en is niet afhankelijk van de keuzes van de rapportontwikkelaar.  

Als appontwikkelaar kun je deze sheets bovendien groeperen. Ook kun je sheets tonen of verbergen op basis van selecties in de data of eigenschappen van het gebruikersprofiel. Zo houd je het voor de eindgebruiker overzichtelijk en blijft alles netjes geordend.  

Qlik biedt ook een object voor een navigatiemenu, waarmee ontwikkelaars navigatie rechtstreeks aan een sheet kunnen toevoegen.

Het navigatiemenu voor sheets in Qlik Sense, met 4 sheets die zijn samengevoegd in de groep ‘Bert Mitic’.  

In Power BI kan de ontwikkelaar de navigatie aan de linkerkant of onder het rapport plaatsen. Je kunt pagina’s niet groeperen, maar wanneer je een rapport aan een app toevoegt, verschijnt het rapport als een verzameling subpagina’s. 

In Power BI kan de navigatie ook binnen het rapport plaatsvinden, met knoppen en navigatiemenu’s die je kunt aanpassen om krachtige, dynamische navigatie binnen het rapport te creëren.  

Een navigatieknop in Power BI, met afzonderlijke kleuren voor de actieve pagina (blauw) en de pagina waarop wordt geklikt (grijs).  

Selecties en filters 

Dit onderdeel gaat over navigatie, interactie met data en gebruiksgemak van een dashboard binnen beide tools. 

Qlik Sense 

In Qlik werkt elk object standaard samen met elk ander object. Dit is het gevolg van het associatieve model van Qlik. Voor de eindgebruiker is dit vooral zichtbaar via wat Qlik selecties noemt. Of je nu gegevens selecteert in een staafdiagram of in een filtervenster, dit leidt altijd tot een selectie in het datamodel. Die wordt duidelijk weergegeven in de balk Huidige selecties bovenaan. 

Selecties hebben ook een kleurcodering: 

• Groen: geselecteerd 

• Wit: geassocieerd 

• Grijs: niet gerelateerd 
  

Een Qlik-dashboard waarin Jaar: “2024” en Bedrijfsnaam: “Mitic Signature Cars” zijn geselecteerd en daarom groen zijn gemarkeerd. De kleuren in het filter Land van winkel geven aan dat Mitic Signature Cars in 2024 alleen auto’s in Frankrijk heeft verkocht: Frankrijk is wit en alle andere landen zijn grijs weergegeven.  

Je kunt selecties niet alleen bekijken of markeren, maar er ook doorheen navigeren. Een gebruiker kan teruggaan naar een eerdere selectie, alle waarden in het datamodel doorzoeken en selecties maken op basis van de resultaten.

Zo zie je eenvoudig relaties, of het ontbreken daarvan, tussen datapunten. Om bijvoorbeeld klanten te vinden die een product niet hebben gekocht, selecteer je het product, klik je met de rechtermuisknop op een filter met de klantdimensie en kies je “Uitgesloten selecteren”. Dit werkt standaard voor elke masterdimensie en elk selecteerbaar veld in het datamodel. De ontwikkelaar hoeft geen afzonderlijke visualisatie voor “klanten die niet hebben gekocht” te bouwen.

Soms wil je visualisaties die altijd een bepaalde selectie tonen, zoals de omzet in het huidige jaar. Hiervoor gebruikt Qlik Set Analysis, waarmee ontwikkelaars selecties kunnen omzeilen en vaste filters kunnen definiëren. Hoewel dit krachtig is, kan het beginners in verwarring brengen als ze niet begrijpen waarom een diagram niet op selecties reageert. Het is best practice om dit duidelijk te maken aan eindgebruikers, bijvoorbeeld in de (sub)titel.

Power BI 

In plaats van het associatieve model van Qlik gebruikt Power BI een querygestuurd model. Elke klik in een rapport voert een query uit op het onderliggende datamodel. Zoals beschreven in de vorige blogpost, maakt dit het eenvoudig om pagina’s of visualisaties te maken die losstaan van de rest van het rapport.

Deze aanpak maakt het voor eindgebruikers echter lastiger om scenario’s te analyseren die niet door de ontwikkelaar zijn ontworpen. De ontwikkelaar moet bijvoorbeeld een specifieke visualisatie maken om klanten te tonen die een product niet hebben gekocht. Als je volgende week wilt zien welke klanten in een bepaald jaar niets hebben gekocht, moet de rapportontwikkelaar ook daarvoor een visualisatie maken. 

Power BI biedt eindgebruikers drie belangrijke manieren om data te filteren: 

1. Filtervenster (op rapport-, pagina- en visualisatieniveau) 

2. Slicers (interactieve filters op het canvas) 

3. Visuele interacties (klikken op datapunten) 

Het filtervenster is krachtig, maar kan door de gelaagde structuur verwarrend zijn voor minder technische gebruikers. De ontwikkelaar kan kleuren gebruiken en filters verbergen en vergrendelen om de gebruiker te begeleiden. Toch vind ik dit meestal niet intuïtief genoeg voor eindgebruikers die niet dagelijks met dashboards werken.  

Het filtervenster van Power BI. SubCategoryName staat er dubbel in, omdat het zowel in de geselecteerde grafiek staat als door de ontwikkelaar als filter op paginaniveau is toegevoegd. Year is blauw, omdat er een selectie is gemaakt.   

Voor eindgebruikers verberg ik het venster vaak en werk ik met slicers. Slicers zijn intuïtiever en in hoge mate aanpasbaar, maar dit gaat ten koste van de prestaties. Een krachtige functie is de mogelijkheid om slicers tussen pagina’s te synchroniseren. Zo kun je in het hele rapport consistent filteren. Tegelijkertijd kun je nog steeds pagina’s of visualisaties maken die losstaan van de rest van het rapport.

Microsoft heeft het aantal beschikbare slicertypen aanzienlijk uitgebreid. Hierdoor hebben rapportontwikkelaars meer mogelijkheden om filters rechtstreeks in het rapportcanvas op te nemen. In de praktijk leunen veel rapporten voor interactie met eindgebruikers sterker op slicers dan op het filtervenster.

Door op een datapunt in een visualisatie te klikken, kun je ook andere visualisaties filteren. Dit is voor eindgebruikers echter niet altijd duidelijk. Ontwikkelaars kunnen dit per visualisatie uitschakelen. Als je in de grafiek omlaag scrolt, kan het aangeklikte datapunt uit beeld verdwijnen, waardoor je selectie niet meer zichtbaar is. Daarom leer ik eindgebruikers altijd om met de knop Reset terug te keren naar de opgeslagen filterstatus.

De verschillende filteropties bieden ontwikkelaars flexibiliteit, maar kunnen eindgebruikers verwarren als ze niet zorgvuldig worden geïmplementeerd. Dit geldt vooral wanneer slicers, filters en visuele interacties allemaal in hetzelfde rapport voorkomen.

Anders dan Qlik heeft Power BI geen ingebouwd overzicht van ‘Current Selections’. Je kunt met DAX iets vergelijkbaars maken, maar dat is niet eenvoudig, vooral wanneer visualisaties van interacties zijn uitgesloten. Elke visualisatie heeft in plaats daarvan een optie die laat zien welke filters erop van invloed zijn.

Een staafdiagram in Power BI dat niets toont, omdat in de tabel op een datum is geklikt waarop geen Sales zijn. Die datum valt echter buiten het zichtbare scrollgebied van de tabel.  

Drill-downs en drill-throughs 

Beide tools ondersteunen drill-downfunctionaliteit, maar implementeren die op verschillende manieren. 

• In Power BI kun je hiërarchieën in visualisaties definiëren en gebruikers met een klik laten doorklikken naar een lager niveau. Een krachtige mogelijkheid is dat je naast drill-down ook alle onderliggende niveaus tegelijk kunt tonen, of alle niveaus in een hiërarchie als één dimensie kunt weergeven.  

De drill-opties van Power BI, met drill-down gemarkeerd.  

Wat ik echter echt mis, is de mogelijkheid om automatisch een drill-down uit te voeren wanneer de selectie maar 1 dimensie bevat. 

Je kunt ook drill-throughpagina’s maken. Gebruikers kunnen dan met de rechtermuisknop op een datapunt klikken en naar een detailweergave navigeren, waarbij de context wordt meegenomen. 

• In Qlik kun je drill-downdimensies definiëren die bij een selectie automatisch naar het volgende niveau schakelen. Dit is krachtig en erg handig, maar wat ik hier mis, is de mogelijkheid om het volledige volgende niveau in de hiërarchie te tonen.  

Uit een benchmark van BARC waarin Qlik en Power BI werden vergeleken, bleek dat Power BI gemiddeld circa 1.3 keer meer gebruikersinteractie vereiste om dezelfde taken uit te voeren als Qlik. Tegelijkertijd concludeerde BARC dat beide platforms voor alle benchmarktests slaagden en dat de meeste gebruikers waarschijnlijk geen kritieke responstijden zullen ervaren. Mijn interpretatie is dat dit verschil deels voortkomt uit het associatieve model van Qlik: gebruikers kunnen hun gedachtegang vaak via selecties volgen met minder expliciete drill- en filteracties. Op beide platforms blijft een goed ontworpen datamodel echter essentieel om gebruikers snel antwoorden te laten vinden.

Bladwijzers en personalisatie 

Met Power BI kunnen gebruikers persoonlijke bladwijzers maken waarin filters, slicers en visuele statussen worden opgeslagen. Dit is handig voor gebruikers die willen terugkeren naar een specifieke weergave van de data. Als rapportmaker kun je ook bladwijzers op rapportniveau maken die beschikbaar zijn voor alle gebruikers van het rapport, zodat zij eenvoudig een specifieke weergave kunnen openen.  

Een handige mogelijkheid is dat je als rapportmaker vanuit knoppen naar deze bladwijzers kunt verwijzen, waardoor je een dynamisch rapport kunt maken.  

Qlik ondersteunt ook bladwijzers, waarmee je selectiestatussen en de lay-out kunt opslaan. Als eindgebruiker kun je daardoor veelgebruikte selecties op specifieke pagina’s bewaren. Als ontwikkelaar kun je deze bladwijzers dynamisch maken met set analysis en ernaar verwijzen vanuit rapportknoppen.  

Zoeken en slim filteren 

De globale zoekfunctie van Qlik is een onderscheidende functionaliteit. Dit is opnieuw een direct resultaat van het associatieve model dat we eerder in deze serie bespraken. Gebruikers kunnen in alle velden en waarden in de app zoeken. Daardoor vinden ze eenvoudig wat ze zoeken, zelfs als ze niet weten waar ze moeten beginnen.

Power BI heeft geen echte globale zoekfunctie. Met de toevoeging van de AI-functionaliteiten van Co-Pilot (Chatten met je data) komt dit wel in de buurt, maar het is niet hetzelfde als eenvoudigweg zoeken naar alle waarden in het datamodel.  Slicers en filters kunnen natuurlijk doorzoekbaar worden gemaakt, maar de zoekfunctie blijft beperkt tot het specifieke veld dat het filter of de slicer bevat. Bij grote, complexe datasets kan dit een beperking zijn.  

Integratie 

Integratie met andere tools wordt steeds belangrijker en beide platforms ontwikkelen zich op dit gebied snel. 

Power BI 

Power BI is diep geïntegreerd met het ecosysteem van Microsoft en voelt aan als een uitbreiding op Microsoft 365.  

• Je kunt links naar gefilterde rapporten delen via Teams, zodat collega’s het rapport kunnen openen met exact dezelfde toegepaste filters. 

• Je kunt Power BI-rapporten insluiten in pagina’s van Microsoft Teams.  

• Er is een PowerPoint-integratie waarmee je live Power BI-visualisaties in dia’s kunt insluiten. Dit is ideaal voor terugkerende vergaderingen. Eindgebruikers hoeven alleen de tekst bij te werken, terwijl de visualisaties actueel blijven. Hoewel dit een krachtige functie is, kun je alleen grafieken uit Power BI integreren en geen filters toevoegen om de data te beïnvloeden.

• In Excel kun je rechtstreeks verbinding maken met een semantisch model van Power BI en de data gebruiken in draaitabellen of formules. Dit is een krachtige functie voor zakelijke gebruikers die vertrouwd zijn met Excel, maar met actuele en zorgvuldig samengestelde datasets willen werken.  

Qlik Sense 

• Qlik Cloud ondersteunt nu ook het delen van gefilterde links, zodat je links met je specifieke selecties kunt versturen via Microsoft Teams of andere tools.  

• Qlik Cloud biedt ook rapportagemogelijkheden voor geplande exports en het genereren van rapporten. Daarmee worden veel toepassingen ondersteund die traditioneel met Qlik NPrinting werden uitgevoerd. Deze functies zijn geavanceerder dan de PowerPoint-integratie van Power BI, maar zijn ook meer op ontwikkelaars gericht. Ik verwacht niet dat zakelijke gebruikers PowerPoint-rapporten in Qlik bouwen, maar ik heb ze dat wel in Power BI zien doen.

• Qlik heeft ook een Excel-invoegtoepassing, maar de aanpak is anders. In plaats van verbinding te maken met het semantische model, kunnen gebruikers data rechtstreeks uit grafieken halen. Dit kan eenvoudiger zijn voor eindgebruikers, maar biedt minder flexibiliteit voor ervaren gebruikers die toegang willen tot het volledige model. 

Conclusie: de eindgebruiker meer mogelijkheden geven 

Voor interactie met eindgebruikers bieden zowel Qlik als Power BI krachtige mogelijkheden, maar ze doen dat op heel verschillende manieren. 

• Qlik Sense blinkt uit in transparantie en interactiviteit. Dankzij het associatieve model, selecties met kleurcodering en de algemene zoekfunctie kunnen gebruikers eenvoudig gegevens verkennen en begrijpen waar ze naar kijken. Er is echter inzet van een developer nodig om interacties te beheren en de complexiteit beheersbaar te houden.

• Power BI biedt meer flexibiliteit in de interactie tussen visualisaties en is sterk geïntegreerd met het Microsoft-ecosysteem. Die flexibiliteit kan echter tot verwarring leiden, vooral wanneer slicers, filters en interacties tussen visualisaties elkaar overlappen zonder duidelijke feedback voor de gebruiker.

Naar mijn mening is het associatieve model van Qlik een zeer krachtig hulpmiddel. Het werkt vooral goed voor businessanalisten die specifieke informatie in de gegevens zoeken. Het vraagt echter om een rapportontwikkelaar met meer technische expertise.

In grotere Qlik-omgevingen zijn duidelijke afspraken over ontwerp, navigatie en ontwikkeling nodig om in alle apps een consistente gebruikerservaring te creëren. Dit zijn veelvoorkomende aandachtspunten binnen ons werk op het gebied van Qlik-consultancy.

In Power BI krijgt de businessanalist vaak ruimere rechten om rapporten te maken. Deze analist werkt op basis van een datamodel dat is gebouwd door een data-engineer of een centrale BI-afdeling. Vervolgens gebruikt de analist het filtervenster of slicers om de gegevens zelf te filteren.

Power BI biedt veel flexibiliteit in de structuur van rapporten en de manier waarop gebruikers ermee werken. Binnen onze Power BI-consultancy helpen we organisaties vaak om die flexibiliteit om te zetten in een consistente en intuïtieve rapportage-ervaring.

Beide benaderingen kunnen goed werken voor eindgebruikers. Welke het beste past, hangt af van jouw organisatie, gebruikers en bedrijfsbehoeften.

Op het gebied van integratie heeft Power BI een streepje voor bij zakelijke gebruikers. Dat geldt vooral als jouw organisatie veel functies van Office 365 gebruikt. De tool sluit naadloos aan op Teams, PowerPoint en Excel. Qlik maakt snel een inhaalslag, vooral met Qlik Cloud, maar voor de geavanceerdere functies is vaak inzet van een developer nodig.

Een overstap van Qlik naar Power BI verandert ook de manier waarop gebruikers door dashboards navigeren, gegevens filteren en ermee werken. Onze gids voor een migratie van Qlik naar Power BI behandelt de bredere architectonische, technische en organisatorische aandachtspunten van die overstap. In de gids vind je ook onze Migration Readiness Checklist met 85 concrete checkpunten om te beoordelen hoe goed je huidige omgeving op een migratie is voorbereid.

Uiteindelijk krijgen eindgebruikers de beste ervaring als het platform past bij de organisatie en het bredere technologie-ecosysteem, de implementatie degelijk is en dashboards zorgvuldig zijn ontworpen. Als je een keuze maakt tussen Qlik en Power BI, kan ons onafhankelijke advies over toolselectie helpen bepalen welk platform het beste past bij jouw gebruikers, architectuur en organisatie.

Bekijk de volledige serie over Qlik versus Power BI

In de vier delen van deze serie keert één thema steeds terug: Qlik en Power BI zijn geen van beide in alle situaties beter. De juiste keuze hangt af van jouw data-architectuur, ontwikkelaanpak, eindgebruikers en bredere technologie-ecosysteem.

Deel 1: Qlik versus Power BI: deel 1 – een praktische vergelijking

Deel 2: Qlik versus Power BI: deel 2 – back-end & datamodellering 

Deel 3: Qlik versus Power BI: deel 3 – front-endontwikkeling & gebruikerservaring

Deel 4: je bent hier