Datavisualisatie aan het begin van de 20e eeuw

Honderd jaar geleden zag het landschap van datavisualisatie er heel anders uit dan de digitale dashboards en interactieve grafieken die we nu gewend zijn. We delen graag twee boeken die we onlangs tegenkwamen: “Graphic Methods for Presenting Facts“, gepubliceerd in 1914, en de opvolger “Graphic Presentation“, gepubliceerd in 1939. Beide boeken zijn geschreven door ingenieur Willard C. Brinton en bieden een fascinerende tijdcapsule van de toenmalige stand van zaken op het gebied van datavisualisatie. Ze herinneren ons eraan dat de principes voor een effectieve presentatie van informatie diepe historische wortels hebben, ook al zijn de hulpmiddelen en technologieën die we gebruiken ingrijpend veranderd.

We raden je aan om beide boeken zelf te verkennen. Hieronder delen we enkele fragmenten die we interessant en/of vermakelijk vonden.

Sommige dingen veranderen nooit

Data spreekt niet voor zich: presentatie en storytelling doen ertoe!

Willard C. Brinton, Graphic Methods for Presenting Facts (1914), pp. 1-2

Zelfs in 1914 was een eenvoudig staafdiagram vaak de beste keuze

“Waar mogelijk moet een grafische vergelijking in slechts één dimensie worden gemaakt. In een geval als dit is een eendimensionale presentatie heel goed mogelijk door staven van verschillende lengtes te gebruiken.”

Willard C. Brinton, Graphic Methods for Presenting Facts (1914), p. 22

3D-presentatie bestond nauwelijks en was toen al een slecht idee

“Over het algemeen is dit soort grafisch werk veel slechter dan alleen het gebruik van cijfers. Soms is geen kennis beter dan onjuiste kennis.”

Willard C. Brinton, Graphic Methods for Presenting Facts (1914), p. 27

Heatmaps bestonden toen ook al

En ze waren bijzonder effectief. De onderstaande visualisatie hielp om miljoenen dollars bijeen te brengen voor de verbetering van openbare scholen in de Verenigde Staten.

Willard C. Brinton, Graphic Methods for Presenting Facts (1914), p. 32

En misleidende grafieken ook

Beide boeken bevatten talrijke voorbeelden van misleidende grafieken, waarvan sommige opzettelijk zijn. Natuurlijk komt ook de bekende truc aan bod waarbij de as niet bij nul begint om de cijfers spectaculairder te laten lijken.

Willard C. Brinton, Graphic Presentation (1939), p. 22

In 1939 waren taarten niet alleen bedoeld als dessert

Hoewel Brinton weet dat staafdiagrammen een valide en vaak beter alternatief zijn voor cirkeldiagrammen, behandelt hij ze in zijn boek uit 1939 als min of meer inwisselbaar:

“In vrijwel elk geval waarin materiaal in een sectordiagram wordt weergegeven, zou dezelfde informatie ook in staafdiagrammen kunnen worden gepresenteerd.”

Dat is niet verrassend, want het boek zelf is opgedragen aan William Playfair, de uitvinder van het cirkeldiagram (en van tal van andere visualisaties). In het voorwoord van het boek beschrijft Brinton hoe hij na de publicatie van zijn eerste boek bekend raakte met Playfair. Brinton heeft uitgebreid onderzoek gedaan naar de man en zijn werk, en is een bewonderaar:

“Waarom zijn grafische diagrammen niet steviger verankerd geraakt als universele taal, ondanks alles wat Playfair heeft gedaan om de doeltreffendheid van grafische diagrammethoden aan te tonen, vanaf zijn eerste boek, dat in 1786 werd gepubliceerd toen hij zevenentwintig jaar oud was, tot aan zijn dood in 1823?”

Willard C. Brinton, Graphic Presentation (1939), p. 12

Willard C. Brinton, Graphic Presentation (1939), p. 81

Hoewel de concepten relatief onveranderd zijn gebleven, geldt dat niet voor de technologie

Als het gedoe met instellingen in je favoriete datavisualisatiesoftware je al lastig lijkt, wat dacht je dan van het handmatig maken van een sankeydiagram met duizend stroken papier?

Willard C. Brinton, Graphic Presentation (1939), p. 78

Wil je een 3D-diagram? Pak het multiplex er maar bij!

Of wat dacht je van een 3D-visualisatie maken met een figuurzaag en honderden stukken multiplex?

Willard C. Brinton, Graphic Presentation (1939), p. 354

Al met al kostte het maken van datavisualisaties vroeger veel meer werk

Van het kiezen van het juiste papier, de juiste potloden, kleurkrijt, gummen en inkt tot uitgeknipte letters, camera’s, lantaarnplaatjes en verschillende druktechnieken: het kostte behoorlijk wat werk om je visualisaties de wereld in te krijgen!

Na het doornemen van deze boeken en nu we beter weten hoe het er “vroeger” aan toeging, prijzen we ons bij Bitmetric gelukkig dat we elke dag moderne oplossingen zoals Qlik Sense mogen gebruiken 😉

Wil je beide boeken zelf bekijken? Ze zijn volledig beschikbaar via het Internet Archive:

• Willard C. Brinton, Graphic Methods for Presenting Facts (1914)

• Willard C. Brinton, Graphic Presentation (1939)

More from the Bitmetric team