FabCon Europe 2026: de Fabric-updates die er echt toe doen

Eind september kwamen zo’n 5.000 data professionals samen in Barcelona voor FabCon Europe, dit jaar gecombineerd met SQLCon. Ruim 130 sessies, een indrukwekkend lange lijst aankondigingen en één boodschap die Microsoft steeds herhaalde: het datafundament dat je in Microsoft Fabric bouwt, komt nu rechtstreeks terecht bij Copilot en agents.

Die lijst is te lang om helemaal te bespreken, en niet alles is voor elke organisatie even relevant. We hebben hem doorgelopen met één vraag in ons achterhoofd: wat verandert er voor de mensen die maandag gewoon weer met hun semantic models, pipelines en capaciteit aan de slag gaan? Dit is onze selectie.

De rode draad: je semantic model is nu je AI-interface

De grootste aankondiging is wat ons betreft niet één feature, maar de richting. Fabric IQ is nu algemeen beschikbaar (GA, Generally Available) in Microsoft Copilot Chat en Cowork, en dus niet meer alleen als preview. Gebruikers kunnen daar zakelijke vragen stellen, en de antwoorden zijn gebaseerd op je bestaande Power BI-rapporten en semantic models. Zonder extra kosten voor AI-tokens. Dat sluit precies aan op een ontwikkeling waar we eerder over schreven: je semantische laag wordt de API voor AI.

Daarnaast zijn de Fabric IQ MCP server en Fabric data agents in Copilot Studio GA, inclusief visualisaties in data agents. Ontologies, semantic views en het meenemen van DAX-measures naar ontologies volgen in preview.

Ook IQ sharing komt in preview. Daarmee kun je niet alleen governed data delen, maar ook businesscontext zoals agent instructions en ontologies beschikbaar maken voor andere teams, partners en ecosystemen. Ondersteuning voor Fabric IQ-ontologies en Power BI semantic models staat op de roadmap. Daarmee wordt semantische context binnen Microsoft Fabric steeds meer iets wat je kunt hergebruiken en delen, in plaats van iets dat alleen binnen één workspace of toepassing leeft.

Klinkt mooi. Maar het betekent ook dat elk rommelig model ineens een veel groter publiek krijgt. Die measure die “Measure 3” heet, de kolom zonder beschrijving, de relatie die alleen de oorspronkelijke ontwikkelaar begreep: Copilot gaat er net zo vrolijk mee aan de slag als met je best gedocumenteerde model. Een AI-assistent is zo goed als het model waar hij op leunt.

Voor iedereen die al jaren hamert op naamgeving en documentatie: dit is je moment. Geniet ervan 😉

Governance: eindelijk grip op wat Copilot mag zien

Goed nieuws, want met het vorige punt in gedachten is dit precies wat je nodig hebt. Microsoft introduceert twee lagen controle:

• Restrict from Copilot: beheerders bepalen welke semantic models überhaupt meedoen in AI-ervaringen.
• Een instelling per semantic model die read-only toegang via Power BI Copilot, Microsoft 365 Copilot Chat, Cowork, data agents en remote MCP servers aan- of uitzet.

Let op: die tweede instelling staat standaard aan. Gebruikers met bestaande leesrechten kunnen het model dus via ondersteunde Copilot- en MCP-ervaringen gebruiken, tenzij je dit expliciet beperkt.

Verder lopen sensitivity labels, DLP-policies en information protection nu door naar Copilot. Met DLP restrict access kan Purview de toegang tot een Fabric-item beperken zodra er gevoelige data wordt gedetecteerd. Ook nieuw: de Govern-ervaring in de OneLake catalog, outbound access protection voor OneLake shortcuts en, in preview, Policies in Fabric met attribute-based controls.

Capaciteit: meer flexibiliteit, maar lees de kleine lettertjes

Capacity overage is GA. Loopt je capaciteit vol, dan koop je automatisch extra compute bij in plaats van gethrottled te worden. Handig, alleen is de prijs drie keer het pay-as-you-go-tarief, met een configureerbare rollende 24-uurslimiet voor overage in CU-uren. Bij nieuw aangemaakte capacities staat deze standaard aan. Controleer dus even welke drempel er bij jou ingesteld staat, voordat de eerste factuur dat voor je doet. Dit soort instellingen nemen wij standaard mee in ons Fabric-beheer.

Workspace-level surge protection is nu beschikbaar in preview en wordt verder uitgerold: daarmee isoleer je een op hol geslagen workspace, terwijl bedrijfskritische workspaces buiten schot blijven. Dat lost een probleem op dat we in de praktijk regelmatig tegenkomen, waarbij één experimentele notebook de rapportages van de hele organisatie meesleept.

Aan de andere kant van het spectrum komt de F0 SKU met on-demand billing: geen vooraf ingekochte compute, je betaalt per CU-uur zonder smoothing, met een rollende 24-uurs limiet. Interessant voor kleine omgevingen en ontwikkelwerk. Maar de prijzen zijn nog niet bekend, dus ik zou nog geen capaciteitsstrategie omgooien. Voor wie juist de andere kant op wil: F4096 en F8192 zijn er nu ook.

Fabric apps in Power BI

Fabric apps in Power BI komen de komende weken in preview voor Power BI Pro en Premium Per User, met tot 1 GB Fabric Database per app zonder extra kosten. In Power BI Desktop kun je straks een Fabric app laten bouwen vanuit een semantic model door in gewone taal te beschrijven wat je wilt, en die vervolgens bekijken, aanpassen en publiceren.

We zijn benieuwd hoe dit zich in de praktijk houdt. De drempel om iets te bouwen wordt een stuk lager, en dat is precies waarom het slim is om vooraf na te denken over wie wat mag publiceren. Anders heb je over een jaar vijftig Fabric apps waarvan niemand meer weet wie ze beheert.

Voor de data engineers

Minder in de spotlight, maar voor het dagelijkse werk misschien wel de nuttigste categorie:

• Copy job ondersteunt nu change data capture en audit columns. SCD Type 2 is nu algemeen beschikbaar. Dat scheelt een hoop zelfgeschreven boilerplate.
• Mirroring voor Google BigQuery en SharePoint Lists is GA. Dynamics 365 Business Central en een bidirectionele koppeling met Salesforce Data Cloud 360 volgen in preview.
• Git en CI/CD: compare and commit, selective branching en bulk import/export-API’s zijn GA. Deployment plans en file-level commits komen in preview.
• Warehouse: custom SQL pools zijn GA. GPU-accelerated query execution en een node-based billing model (prijs nog onbekend) zitten in preview.
• Data engineering agent (Project Osmos), in preview, helpt bij migraties, schema harmonization en ETL op Fabric Spark, en is aan te sturen vanuit onder andere GitHub Copilot, VS Code en Claude Code.
• Observability: unified workspace monitoring, een vernieuwde Monitor Hub, job alerts via Activator en een operations agent die als eerste pipeline failures onderzoekt.

Migreren vanuit Azure Data Factory of Synapse

Zit je nog op ADF of Synapse? Met View in Fabric haal je je bestaande omgeving naar een Fabric-workspace, terwijl ADF de bron van waarheid blijft. Een nieuwe assessment tool laat per pipeline zien hoe klaar hij is voor migratie. En de Migration Assistant ondersteunt Teradata nu in preview.

Dat is een verstandige insteek: eerst zien wat je hebt, dan pas verhuizen.

Planning, Copilot en database-updates

• Een Native Planning Engine in preview, waarvoor Microsoft tot 10x betere performance en schaal claimt. Daar ben ik benieuwd naar in een echte omgeving. Daarnaast kunnen planners via Fabric IQ met hun eigen identiteit op semantic models werken.
• Microsoft 365 Copilot in Power BI in preview, standaard uitgeschakeld en los van de bestaande Power BI Copilot-instelling.
• Aan de SQL-kant: DiskANN vector indexes, SQL Server op Azure Local, een Database Hub in Fabric (public preview) met één overzicht over Azure SQL, PostgreSQL, Cosmos DB en SQL database in Fabric, en database agents die performanceproblemen analyseren.
• Microsoft herhaalde zijn steun voor Apache Ossie, een open standaard voor het uitwisselen van semantische metadata. Klein nieuwtje, maar wel een goed teken.
  
  

Wat we je aanraden

1. Breng je semantic models op orde. Duidelijke namen, beschrijvingen, gecertificeerde measures en een security-model dat klopt. En bepaal per model bewust of het naar Copilot mag, in plaats van de standaardinstelling te laten beslissen.
2. Check je capacity overage-instelling. Hij staat standaard aan, tegen drie keer het normale tarief.
3. Verzamel nu je capaciteitsmetrics. Zodra de prijzen voor F0 en on-demand bekend zijn, wil je kunnen vergelijken met echte cijfers in plaats van een onderbuikgevoel.
4. Draai de assessment op je ADF- of Synapse-omgeving, ook als migreren nog niet op de planning staat. Dan weet je tenminste waar je staat.

Wil je sparren over wat dit voor jouw omgeving betekent? Laat het ons weten, we denken graag mee.