Qlik vs Power BI: Deel 3 – Frontend ontwikkeling en gebruikerservaring 

Welkom terug bij deel 3 van onze serie over Qlik en Power BI. 

Als je nieuw bent: deel 1 ging over het waarom en voor wie. In deel 2 bekeken we de backend en datamodellering, en hoe data wordt geladen, getransformeerd en gestructureerd.

Vandaag behandelen we de frontend, waar dashboards tot leven komen. We vergelijken Qlik en Power BI op lay-out en vormgeving, expressietalen, interactiviteit en hoe beide tools ontwikkelaars en eindgebruikers ondersteunen. 

Laten we beginnen. 

Frontend ontwikkeling en vormgeving 

In de frontend bouwt de ontwikkelaar het dashboard waar eindgebruikers mee werken. Ontwikkelaars gebruiken expressies om formules boven op het datamodel te maken en tonen de resultaten in KPI’s, staaf- en lijngrafieken en andere visualisaties. Zowel Qlik als Power BI bieden alles wat je verwacht van een modern BI-platform. De manier waarop je dat bereikt, verschilt echter aanzienlijk.

Lay-out en responsiviteit 

De lay-out is een van de meest zichtbare verschillen in de frontend van Qlik en Power BI. Qlik Sense gebruikt een grid-based responsieve lay-out. Je sleept diagrammen in een grid en kunt ze binnen dat raster van formaat veranderen. 
Dat maakt het eenvoudig om KPI’s en visualisaties netjes uit te lijnen en zorgt voor een consistente weergave op verschillende schermformaten. Het nadeel is dat dit de creatieve vrijheid beperkt als je precieze controle wilt over positie en afmetingen. 

Om dat op te lossen introduceerde Qlik de layout container, waarmee je objecten pixelprecies kunt plaatsen binnen een gedefinieerd gebied. Zo krijg je meer controle zonder het responsieve raster los te laten. 

Qlik’s Grid sheet layout.  

Power BI draait juist om precieze plaatsing. Je zet visuals exact waar je ze wilt hebben, tot op het pixelniveau. Dat geeft veel vrijheid, maar betekent ook dat je meer tijd besteedt aan uitlijnen en consistent formaat houden. Succes begint hier met een goed ontworpen sjabloon en het consequent aanhouden van vaste maten. 

Power BI’s page layout.   

Beide tools hebben uitdagingen bij verschillende schermresoluties. Hoewel Qlik responsief is, zul je het niet altijd eens zijn met hoe objecten worden geschaald of herschikt op schermen met een andere resolutie dan waarop het rapport gebouwd is. In Power BI kan er bij hogere resoluties meer witruimte zichtbaar zijn dan je zou willen. 

Voor mobiele schermen kun je in Power BI een aparte mobiele indeling maken. Je kiest visuals uit de desktopweergave en rangschikt ze opnieuw. In de Power BI mobiele app wordt deze lay-out dan standaard gebruikt. In Qlik moet je voor het aanpassen van de mobiele layout meestal een aparte app maken. 

Power BI styling en maatwerk 

Qua visuele afwerking bieden Qlik en Power BI verschillende niveaus van controle. 

Historisch gezien heeft Power BI altijd uitgebreide stylingopties gehad. Je kunt vrijwel elk aspect van een visual aanpassen: kleuren, lettertypen, randen, achtergronden en meer. 
Toch hebben de kernvisuals (zoals staafdiagrammen, lijndiagrammen, spreidingsplots, enz.) de laatste tijd weinig verbeteringen gezien. 
Microsoft richt zich momenteel op Fabric-integratie en Copilot, terwijl gebruikers nog steeds vragen om verbeteringen aan de standaardvisuals. 

Bijvoorbeeld, conditional formatting werkt op veel elementen en visuals, maar niet op allemaal, dus er zijn beperkingen. Onlangs deelde het het Power BI Core Visuals-team een vision board met toekomstige verbeteringen, een teken dat er updates aankomen. 

Veel styling met of zonder conditional formatting leidt vaak tot kopiëren en plakken van instellingen. Ik houd een notitie bij met veelgebruikte hexkleuren, omdat het wisselen van visuals kleuren kan terugzetten naar de template default. Je kunt dit oplossen door de juiste kleuren in een template op te nemen, maar in een bedrijfsomgeving heb je die vrijheid niet altijd. Soms wil je bovendien kleuren buiten de standaard. Power BI biedt kopiëren en plakken van opmaak zoals in Excel en Word, maar mist verschillende opties en werkt niet overal hetzelfde. 

Een functie die ik erg waardeer in Power BI, is de mogelijkheid om een rapportpagina als tooltip te gebruiken en deze te koppelen aan vrijwel elk visual. De tooltip wordt dan automatisch gefilterd op het datapunt dat de gebruiker selecteert.

A Power BI line chart with a page tooltip containing 3 KPI’s and a bar chart.  

Qlik styling en maatwerk 

Qlik heeft het afgelopen jaar flinke stappen gezet op het gebied van styling. Hoewel sommige visuals nog niet alle gewenste opties hebben, bieden recente updates veel meer controle over lettertypen, kleuren en gedrag van lay-outs. Wat ik hier prettig vind, is dat je vrijwel altijd conditional formatting op basis van een expressie kunt gebruiken waarin je bovendien master measures of variabelen kunt aanroepen. 

Zo heb je volledige dynamische controle en kun je veranderingen centraal houden als je het goed inricht. Niet alle stijlelementen zijn dynamisch aanpasbaar, maar kleuren en grafiektitels bijvoorbeeld wel, wat je dashboards echt levendiger maakt. 

Ook in Qlik kun je dynamische tooltips maken, je kunt extra metingen tonen of visuals aan de tooltip toevoegen, maar omdat je geen volledige pagina als tooltip kunt gebruiken, is het iets beperkter dan in Power BI. 

Qlik also supports themes, which can be defined globally or per app. These themes allow you to set default fonts, colors, and spacing, helping maintain a consistent look across dashboards. 

With regards to improvements, Qlik has an active and vocal user community as well which speaks out when core features lag behind. For example, Qlik’s new straight table has received mixed feedback due to missing functionality that users relied on in the classic version, leading recently to Qlik reverting a planned deprecation of the old table. Another example is that in a recent update, Qlik added the option to add custom CSS to Qlik Cloud sheets, following criticism from the community after the deprecation of the Multi KPI object was announced. 

Qlik ondersteunt daarnaast thema’s, die je globaal of per app kunt instellen. Met thema’s kun je standaardlettertypen, kleuren en marges vastleggen, wat helpt om een consistente uitstraling te behouden over alle dashboards heen. 

De Qlik-community is actief en uitgesproken als kernfuncties achterblijven. Bijvoorbeeld, de nieuwe straight table kreeg gemengde feedback door ontbrekende functies ten opzichte van de klassieke versie. Dit leidde er zelfs toe dat Qlik onlangs besloot de oude tabel voorlopig niet te verwijderen. Een ander voorbeeld, na kritiek vanuit de community op het verdwijnen van het Multi KPI-object, voegde Qlik in een recente update de mogelijkheid toe om aangepaste CSS toe te passen op Qlik Cloud-sheets. 

Extensies en externe visuals

Beide platformen ondersteunen externe visuals, maar de manier waarop verschilt. 

Power BI biedt extensies via AppSource, de officiële winkel. Ze worden automatisch bijgewerkt in Desktop en Service. Sommige zijn gratis, andere vereisen een extra licentie. 

Visuals zoals Deneb laten je volledig maatwerk maken, al vraagt dat wel het leren van een nieuwe taal. Voor nog geavanceerdere wensen kun je eigen AppSource visuals ontwikkelen met Node.js. 

Qlik Sense ondersteunt extensies via nebula.js, waarmee je nieuwe visuals toevoegt of de interface uitbreidt. Er is een grote bibliotheek met gratis en betaalde opties.  

Qlik mist wel een centraal, goed onderhouden platform voor extensies. In de QlikView-tijd vervulde Qlik Garden die rol, maar die is nooit bijgewerkt voor Qlik Sense. 
De communitygedreven opvolger Regarden bestaat wel, maar krijgt weinig aandacht. 
In tegenstelling tot Power BI moeten Qlik-beheerders extensies zelf beheren en updaten.    

Een distribution plot in Qlik Sense.

Als voorbeeld: een distribution plot in Qlik kon niet worden gereproduceerd in Power BI met alleen de core visuals. Het kon wel worden nagemaakt met Deneb of andere extensies, mits beheerders het gebruik daarvan toestaan. In ons geval kozen we er echter voor om de data op een andere manier te presenteren.

Ontwikkeling: expressies, measures en interactiviteit 

Expressietalen: DAX en M versus Qlik script 

Een van de meest fundamentele verschillen tussen Power BI en Qlik zit in de expressie talen. 

In Power BI gebruikt de backend (Power Query) de taal M-code, terwijl de front-end werkt met DAX (Data Analysis Expressions). Dat zijn totaal verschillende talen met eigen syntaxis, logica en leercurve. Dat kan verwarrend zijn voor nieuwe ontwikkelaars die overstappen van transformaties naar visuele berekeningen.

DAX lijkt meer op een formuletaal dan op een programmeertaal vergelijkbaar met Excel-formules. Dat maakt het toegankelijk voor Excel-gebruikers, al blijft het bouwen van een Power BI-rapport iets heel anders dan werken in Excel. 

DAX lijkt meer op een formuletaal zoals in Excel. Dat is toegankelijk voor Excel gebruikers, al is een Power BI rapport bouwen echt iets anders. Het schrijven van een DAX-formule is in feite een query op het datamodel, die telkens wordt uitgevoerd wanneer een gebruiker met een visual interageert. Om DAX goed te beheersen, moet je filter context (het filteren van het model) en row context (berekeningen op rijniveau) begrijpen. 

Qlik gebruikt in de backend en frontend dezelfde scripttaal. Dat verlaagt de cognitieve belasting en maakt hergebruik van logica eenvoudiger. Qlik script lijkt qua aanpak op SQL. Elke expressie werkt samen met het Qlik’s associative model, waarin alle objecten verbonden zijn. 

Master Measures and Reusability 

Power BI werkt al lang met centralized measures. Je definieert DAX measures één keer en hergebruikt ze overal. Dat bevordert consistentie en maakt onderhoud eenvoudiger.  

Een veelgebruikte best practice is measures in een aparte tabel aan te maken, zodat ze niet tussen datatabellen staan. Dit is een kleine workaround want in Power BI is er officiële functie voor een gecentraliseerde plek voor measures. De workaround is simpel maar toch vreemd dat Microsoft hier geen functie voor heeft ingebouwd. 

Een measure table in Power BI, met enkele measures gegroepeerd in een folder.

Qlik heeft van oudsher meer de nadruk gelegd op visual-level expressions, vooral in het QlikView-tijdperk. Met de komst van Qlik Sense en de Master Items (inclusief Master Measures) is Qlik dichter bij de aanpak van Power BI gekomen, waarin berekeningen centraler staan.

Een belangrijk voordeel is dat je in Qlik master measures kunt aanroepen in expressies binnen grafieken, waardoor je niet voor elk klein filter een aparte master measure hoeft aan te maken. 

Master Measures in Qlik  

Power BI voegt juist weer functies toe richting visual niveau met Visual Calculations. Je definieert logica direct in een visual. Op dit moment werkt dit in de velden van de visual en niet in titels. Je kunt geen velden uit het datamodel aanspreken, alleen velden die al in de visual staan. Daardoor zijn ze vooral geschikt voor snelle berekeningen zoals een running sum of procentuele verandering. Microsoft breidt dit snel uit, dus er komen waarschijnlijk nuttige aanvullingen bij.

Aantal measures en beheer 

In Power BI maak je vaak meer measures dan in Qlik. Dat komt deels door de structuur van DAX, omdat dynamische elementen zoals grafiektitels vaak een centrale DAX measure vragen. In Qlik kan dat centraal, maar vaak ook met een eenvoudige grafiekexpressie of variabele. In Power BI kun je measures in mappen groeperen om het model overzichtelijk te houden. 

Qlik heeft een apart menu voor Master Measures. Zonder goede naamgeving kan deze lijst rommelig worden en gaat het voordeel van centralisatie verloren. 

Hoewel je in Power BI meer measures nodig hebt, is een voordeel dat je een tabel snel kunt filteren met een simpel veldfilter in het filterpaneel van de visual. In Qlik schreef je dit traditioneel in de expressie, vaak met set analysis. Qlik heeft recent een vergelijkbare functie in Qlik Cloud toegevoegd, waardoor dit toegankelijker is voor ontwikkelaars die set analysis minder prettig vinden. 

Interactiviteit en voorwaardelijke logica 

We komen hierop terug in deel 4, waar we focussen op de eindgebruiker. Interactiviteit begint echter al bij het ontwerp van de frontend en zelfs in de backend. 

Interactiviteit in Qlik 

In Qlik filtert elke interactie het associatieve model. Elke selectie in een visual of filterpaneel wordt een selectie in het datamodel en beïnvloedt alle visuals op alle pagina’s. Als auteur stuur je dit met set analysis, waarmee je selecties voor een visual vastlegt. Je kunt bijvoorbeeld een KPI maken die altijd de omzet in 2025 toont, ongeacht andere selecties. 

A Qlik set expression, filtering the Sales Amount measure with the maximum year.

Belangrijk om te weten: je stuurt niet rechtstreeks de interactie tussen visuals aan. Je beïnvloedt hoe velden in het model elkaar beïnvloeden. Het resultaat voor de gebruiker kan gelijk lijken aan Power BI, maar de logica is anders en daarmee ook de ontwikkelwijze. 

Interactiviteit in Power BI 

Het datamodel in Power BI is query gebaseerd. Elke klik voert een query uit op het model. Je bepaalt de visuele interacties via een overlay waarin je kiest of een visual een andere filtert, highlight of negeert. Interactivity in Power BI

De visual interaction overlay. De Year slicer filtert de Total Revenue line chart maar niet de Total Profit line chart.

In combinatie met drag-and-dropfilters die je kunt verbergen voor eindgebruikers, is het relatief eenvoudig om visuals te maken die altijd gefilterd zijn en niet meedoen met andere visuals. 
 

Voorwaardelijke zichtbaarheid 

Hier heeft Qlik nog steeds een duidelijk voordeel. 

In Qlik kun je objecten tonen of verbergen op basis van: 

• Gebruikersselecties 

• Variabelen 

• Section access regels 

Zo ontstaan zeer dynamische dashboards die zich aanpassen aan de context van de gebruiker. Conditional Visibility

Power BI biedt beperkte mogelijkheden voor voorwaardelijke zichtbaarheid. In de service kun je met Audiences rapporten tonen of verbergen per groep, niet per pagina. Voor visuals kun je met bladwijzers verschillende weergaven simuleren. Visuals tonen of verbergen op basis van selecties of rollen is niet mogelijk zonder complexe omwegen.

Conclusie: ontwerpvrijheid versus ontwikkeldiscipline 

Voor de frontend zijn Qlik en Power BI allebei krachtig, maar ze ondersteunen verschillende stijlen. 

• Power BI geeft pixelnauwkeurige controle en diepe aanpasbaarheid. Dat vraagt meer planning vooraf en meer handwerk om consistentie te bewaren. 

• Qlik Sense biedt een responsief raster dat uitlijnen en structuur makkelijk maakt. Met de layout container groeit de flexibiliteit. Styling mogelijkheden nemen toe, maar zijn op dit moment minder uitgebreid dan in Power BI. 

Qua ontwikkeling kan de scheiding tussen M en DAX in Power BI een drempel zijn, al is die voor Excel-gebruikers vaak lager. Qlik biedt een eenduidige scripttaal, wat soepel aanvoelt zodra je die onder de knie hebt. Beide tools bieden centraal measurebeheer, met verschillen in gebruik en inrichting.

Beide tools blijven zich ontwikkelen en hebben hun eigenaardigheden. De sleutel is begrijpen hoe ze passen bij de workflow van je team, de behoeften van je gebruikers en de doelen van je organisatie. 

Volgende: eindgebruikersinteractie en integratie

In deel 4 richten we ons op de mensen die er het meest toe doen: de eindgebruikers.

We bekijken hoe Qlik en Power BI omgaan met: 

• Selecties en filtering 

• Doorklikken en interactiviteit 

• Exporteren en delen 

• Integratie met andere tools zoals Excel, Teams en PowerPoint 

Evalueer je deze platformen niet alleen als ontwikkelaar, maar ook met verantwoordelijkheid voor adoptie en impact in de organisatie, dan is het volgende deel voor jou. 

Bekijk de volledige serie: 

• Deel 1: Een praktijkgerichte vergelijking 
• Deel 2: Backend en datamodellering 
• Deel 4: Eindgebruikerservaring en integratie

Blijf op de hoogte! 

Meer van het Bitmetric team